Toen ik, Gert Jan, in 1978 met 3 vrienden (Heinrich, Joost en Peter) Polen bezocht was er van toerisme amper sprake. De zoutmijn van Wieliczka was één van de hoogtepunten van die trip. We verkenden de ondergrondse gangen toen grotendeels zelfstandig. Ook verbaasden we ons over de uitzonderlijke kunstwerken die de mijnwerkers uit de zoutsteen gehouwen hadden.
Vandaag, 1 februari 2022, verkennen we de mijn aan de hand van een Engelstalige gids. Hij vertelt, met de nodige dosis humor, over de historie van de mijn en de herkomst van de verschillende kunstwerken. Een uitzonderlijk en indrukwekkend bezoek tot een diepte van 130 meter onder de grond.
Het eerste niveau van de zoutmijn van Wieliczka
Met de gids dalen we langzaam af tot het eerste niveau van de zoutmijn van Wieliczka, we moeten daarvoor 64 meter afdalen langs houten trappen.
In totaal heeft de mijn tegenwoordig 9 niveaus waarvan er 3 voor publiek toegankelijk zijn gemaakt. De diepste mijnniveaus zijn nog in productie.
De mijnwerkers hebben op het eerste niveau veel energie gestoken in het uitbeelden van de Poolse geschiedenis.
Ook hun eigen beproevingen onder de grond werden verbeeld, deze sculptuur verbeeldt het werk van de gasbranders. Deze mensen moesten met gevaar voor eigen leven het gas dat zich bovenin de mijngangen verzamelde verbranden.
De sculpturen zijn uitgehakt uit zoutsteen dat veelal erg donker is. De lichte, pure aders in de rotsen waren het meest waardevol. Het witte zoutsteen bracht een veelvoud op van het zwarte zout. Dat zwarte zout was indertijd al meer waard dan goud.
In de mijngangen en -koepels is veel aandacht besteed aan de manier waarop zout is gewonnen in de loop van de eeuwen. Mankracht werd vervangen door paardenkracht.
Het tweede niveau
We dalen af naar het tweede niveau door een indrukwekkende galerij van trappen.
Onder de grond zijn meerdere kapellen en gebedsruimten aangelegd. Het leven van de mijnwerkers was zwaar en hier konden ze even rust vinden.
De grootste en meest indrukwekkende koepel in de mijn is ingericht als de Kapel van de Heilige Cunegonda (St. Kinga), de patroonheilige van Polen en Litouwen.
In de loop van de eeuwen zijn er steeds meer kunstwerken in de kapel gerealiseerd. Recent is ook een beeld van de Poolse Paus Johannes-Paulus II gerealiseerd.
Andere koepels in de mijn moesten met zware steunconstructies worden gestut.
Het derde niveau
Een volgende trappengalerij leidt ons naar het derde niveau.
Het van zout verzadigde water dat hier en daar aanwezig is geeft een mooi spel van licht, zoutkristallen en water.
Op dit niveau is ook meer zichtbaar van de modernere technieken om het zout te winnen.
Ons komt het nog steeds vrij primitief over, maar dat zal ongetwijfeld onze perceptie zijn.
Al met al zijn we diep onder de indruk van de zoutmijn van Wieliczka, een historische plaats waar al vele honderden jaren zout gewonnen wordt.
Deze zoutmijnen is indrukwekkender dan die in Oostenrijk.