Ja, zo wordt Saoedi-Arabië vaak voorgesteld, een grote zandbak. Wij weten ondertussen wel beter, na ruim een jaar in het Midden-Oosten waarvan bijna 5 maanden in Saoedi-Arabië, denken we dat we het land iets beter hebben leren kennen.
Een overzicht van onze reis door Saoedi-Arabië op Google Maps geven we in deze blog.
Onze andere blogs over Saoedi-Arabië vind je hier.
Een uitgebreid dag tot dag verslag van onze reis door Saoedi-Arabië vind je op Sonja’s Polarsteps.
In de onderstaande blog kijken we terug op onze reis door Saoedi-Arabië.
De Arabische maatschappij
Algemeen
We rijden met onze westerse bril dit enorme land in, het land dat de bakermat is van de Islam.
Onze westerse achtergrond maakt dat we met een dubbel gevoel de Arabische maatschappij bekijken. De islam en vooral de moslims worden door “ons” vaak geassocieerd met hardheid, onderdrukking, beperkte rechten (van vrouwen) en terrorisme. Tijdens ons verblijf in Saoedi-Arabië en de andere landen van het Midden-Oosten krijgen we alle gelegenheid dit beeld te nuanceren.
Eerlijk gezegd was mijn beeld over het land ook al gevormd omdat ik in 1980 6 maanden stage heb gelopen in Saoedi-Arabië. In die periode, ik was toen 23 jaar oud, was het onmogelijk voor ons als buitenlandse werknemers om contact te krijgen met de lokale bevolking. Het enige contact dat ik had waren de spaarzame woorden die ik kon wisselen met de kooplui in de souk van Taif waar we werkten aan de bouw van een paleis.
Gastvrijheid
We ontdekken tijdens onze huidige reis door het land dat de mensen die we tegenkomen uitermate gastvrij zijn. Talloze keren worden we uitgenodigd voor Arabische koffie met een dadel. We krijgen uitgebreide maaltijden aangeboden en worden zelfs verrast met meerdere dagen verblijf in luxueuze hotels. De gastvrijheid wordt, ontdekken we in de loop van onze reis, gevoed door enerzijds nieuwgierigheid naar ons als reizigers in die vreemde oude auto. Anderzijds is gastvrijheid een onderdeel van de cultuur van de islam. Abdullah in Dumat al Jandal legde ons dat haarfijn uit door te zeggen: Allereerst ben ik gastvrij naar jullie omdat dat moet van Allah, daarmee verdien ik punten voor het hiernamaals. En in tweede instantie doe ik het voor jullie, om jullie te verzorgen tijdens jullie reis en om jullie reisverhalen te horen.
Positie van de vrouw
De positie van de vrouw in de Saoedische en Arabische maatschappij is vanuit ons westerse perspectief tenminste omstreden. Dat de meeste Saoedische vrouwen gesluierd lopen, volledig bedekt door een niqab (gezichtssluier) en hidjab (kledingstuk dat het hele lichaam bedekt), creëert een afstand die door ons als onprettig wordt ervaren. Ontmoetingen hebben we vooral met mannen, al kan Sonja soms met de vrouwen een gesprek hebben. Uit die gesprekken en ontmoetingen concluderen we voor onszelf dat de Arabische maatschappij bestaat uit twee parallelle samenlevingen, een samenleving voor mannen en een samenleving voor vrouwen. Die samenlevingen komen elkaar tegen in de families en gezinnen. Maar anders dan in onze westerse samenleving, hebben mannen en vrouwen een eigen sociaal netwerk met weinig overeenkomsten. Zelfs de feesten in familieverband vinden grotendeels gescheiden plaats met bijvoorbeeld tijdens trouwerijen een zaal voor de mannen en een zaal voor de vrouwen.
Toch zien we dat mannen een uitgesproken respect hebben voor de vrouwen in hun familie. Moeder wordt op handen gedragen en de vrouw runt het gezinsleven en wordt als belangrijkste persoon in het gezin beschouwd. We hebben nooit ervaren dat vrouwen een achtergestelde positie hebben, ze hebben hun eigen positie in de familie en die wordt hogelijk gewaardeerd.
Onze “westerse bril”
Onze gesprekken en ontmoetingen geven ons ook gelegenheid om te spreken over die “westerse bril” die ik eerder noemde. We delen onze ervaringen en we spreken over het westerse beeld van de moslims als terroristen. Hierop reageren onze gesprekspartners soms heel heftig en soms verdrietig. Maar samen zijn we het erover eens dat mensen vaak angst hebben voor het onbekende. Dat die angst wordt aangewakkerd door de eenzijdige berichtgeving in de (sociale) media. Wat wij in ieder geval kunnen delen vanuit onze eigen ervaringen is dat ook hier, in Saoedi-Arabië, gewone mensen leven, met gewone gezinnen en gewoon een baan en een huis. Ook deze mensen maken zich zorgen over de ontwikkelingen in Israël en Palestina en de omliggende landen. Ook zij hebben verdriet over de duizenden slachtoffers die vallen in deze oorlog. Ook zij zijn bezorgd over wat deze oorlog zal betekenen voor hun land.
Politiek
Over politiek gaan onze gesprekken zelden, het Saoedische regime staat ver af van de mensen. De mensen die we spreken zijn tevreden over de goede gezondheidszorg en onderwijs. Ze hebben banen bij de overheid, bij Aramco of andere bedrijven en leiden een gelijkmatig leven. De plannen van kroonprins Mohammed Bin Salman (visie 2030, zie hieronder) geeft mensen de hoop op meer vrijheid en verdergaande economische ontwikkeling. Dat hun regering niet democratisch is, is een gegeven, daar maakt men zich geen zorgen over.
De geschiedenis van Saoedi Arabië
De Islam
Saoedi-Arabië, een land dat vandaag de dag bekend staat om zijn religieuze en economische betekenis, heeft een geschiedenis die diep geworteld is in de islam. Het gebied dat nu Saoedi-Arabië heet, speelde een centrale rol in de vroege ontwikkeling van deze wereldreligie.
Een belangrijk keerpunt in de geschiedenis van dit gebied was de komst van de islam in de 7e eeuw. De islamitische profeet Mohammed, geboren in de stad Mekka, begon zijn religieuze boodschap te verkondigen en schreef samen met zijn volgelingen de Koran, het heilige boek van de islam. Later verhuisde hij naar Medina, waar de islamitische gemeenschap zich verder ontwikkelde en versterkte. Deze twee steden, Mekka en Medina, zijn tot op de dag van vandaag de heiligste plaatsen in de islam.
De geschiedenis van Saoedi-Arabië is nauw verbonden met de verspreiding van de islam over de wereld. Na de dood van Mohammed in 632 n.Chr. werden Mekka en Medina belangrijke spirituele centra voor moslims. Verschillende stammen en dynastieën regeerden in de eeuwen daarna het gebied. Pas in de 20e eeuw werd Saoedi-Arabië als een verenigd koninkrijk opgericht door Abdul Aziz Al Saud, ook bekend als Ibn Saoed.
De economische geschiedenis van Saoedi-Arabië
We gaan ook op zoek naar de economische geschiedenis van Saoedi-Arabië. In de rurale gebieden van het noorden en zuiden van het land zien we vooral de traditionele, op handel en landbouw gebaseerde economie. Hoe meer we naar het oosten reizen, hoe meer we kennis maken met de moderne, oliegedreven economie.
1. Pre-olie tijdperk: handel en nomadische economie
Voordat olie werd ontdekt, was de economie van Saoedi-Arabië vooral gebaseerd op handel, veeteelt en landbouw. De ligging aan handelsroutes door de Arabische woestijn maakte het gebied een belangrijk knooppunt voor karavanen die specerijen, wierook en andere goederen vervoerden. Ook had de hadj (de jaarlijkse islamitische bedevaart naar Mekka) een economische impact door pelgrims die handel dreven en diensten nodig hadden.
Een oliebron in de Rub al Khali
2. De ontdekking van olie (1930-1940)
De ontdekking van olie in 1938 in de regio Dhahran was een keerpunt in de economische geschiedenis van Saoedi-Arabië. Dit gebeurde onder de concessies verleend aan buitenlandse oliemaatschappijen, zoals het Amerikaanse bedrijf Aramco (Arabian American Oil Company). Na de Tweede Wereldoorlog begon de massale winning van olie, wat enorme rijkdom bracht.
3. De olieboom (1950-1970)
In de jaren 1950 en 1960 stegen de olie-inkomsten enorm en Saoedi-Arabië begon te investeren in infrastructuur, zoals wegen, ziekenhuizen en scholen. De oprichting van de OPEC (Organisatie van Olie-exporterende Landen) in 1960, waarvan Saoedi-Arabië een van de oprichters was, versterkte de invloed van het land op de mondiale olieprijzen.
4. Diversificatie-inspanningen (1980-2000)
Hoewel olie rijkdom bracht, maakte de afhankelijkheid van olie-inkomsten de economie kwetsbaar voor prijsschommelingen. In de jaren 1980, tijdens een wereldwijde oliecrisis, begon Saoedi-Arabië met pogingen tot economische diversificatie. Het land investeerde in petrochemische industrieën, mijnbouw en landbouw.
5. Vision 2030 en hedendaagse ontwikkelingen
In 2016 introduceerde kroonprins Mohammed bin Salman het “Vision 2030”-plan om de economie verder te diversifiëren en minder afhankelijk te maken van olie. Belangrijke pijlers van dit plan zijn:
- Toerisme: Ontwikkeling van toeristische projecten, zoals NEOM, een futuristische stad, en het promoten van erfgoedlocaties.
- Privatisering: Hervormingen in staatsbedrijven, zoals de gedeeltelijke beursgang van Saudi Aramco in 2019.
- Duurzaamheid: Investeringen in groene energie, zoals zonne- en windenergie.
De landschappen
Bij onze reizen door Saoedi-Arabië maken we kennis met een divers en indrukwekkend landschap dat varieert van uitgestrekte woestijnen tot bergketens en kustlijnen. Dit zijn de belangrijkste geografische kenmerken:
1. Woestijnen
Natuurlijk rijden we dagen achtereen door de uitgestrekte woestijnen van Saoedi-Arabië:
- Rub al-Khali (Het Lege Kwartier):
Dit is de grootste aaneengesloten zandwoestijn ter wereld en een van de meest iconische landschappen van het land. Het gebied is afgelegen en staat bekend om zijn indrukwekkende zandduinen, die tot wel 250 meter hoog kunnen zijn. Zie ook deze blog. - An-Nafud:
Een grote zandwoestijn in het noorden, bekend om zijn rode zand en ruige schoonheid. Deze video geeft onze indruk van dit gebied weer. - Ad-Dahna:
Deze woestijn verbindt de Rub al-Khali met An-Nafud en wordt gekenmerkt door smalle zandstroken.
2. Bergketens
Hoewel het land vaak geassocieerd wordt met vlakke woestijnen, reizen we ook door indrukwekkende bergketens:
- Asir-gebergte:
Gelegen in het zuidwesten, dicht bij de grens met Jemen. Dit gebied heeft een verrassend groen landschap en een gematigder klimaat dankzij de hoogte. Het hoogste punt, Jabal Sawda, bereikt ongeveer 3.000 meter.
We ontmoeten hier Mossa op zijn koffieplantage en genieten later van deze prachtige zonsondergang in Al Baha. - Hijaz-gebergte:
Op weg van Jeddah naar Taif rijden we de steile klif van het Hijaz-gebergte op. Dit gebergte strekt zich uit langs de westkust en herbergt de heilige steden Mekka en Medina. - Sarawat-gebergte:
Vanuit het zuiden van het Asir-gebergte richting Taif rijden we door een van de belangrijkste bergketens van het land. Het Sarawat-gebergte verrast ons met een landschap van glooiende heuvels en steile kliffen.
3. Kustlijnen
Saoedi-Arabië heeft twee lange kustlijnen die een belangrijke rol spelen in zijn geografie:
- Rode Zee:
De westkust grenst aan de Rode Zee, bekend om zijn koraalriffen, kristalhelder water en mogelijkheden voor duiken. De stad Jeddah fungeert als een toegangspoort tot deze regio. Op verschillende plekken langs deze kust nemen we even een duik, in het noorden in de buurt van Sharma, bij Yanbu (onze Nieuwjaarsduik) en bij de Farasan-eilanden in het verre zuiden van het land. - Perzische Golf:
De oostkust grenst aan de Perzische Golf, met vlakke stranden en enkele mangrovebossen. Deze regio is economisch belangrijk vanwege de olie-industrie. Wij vinden deze kust minder aantrekkelijk.
4. Vulkanische velden
Saoedi-Arabië heeft ons ook verrast met zijn vulkanische landschappen, bekend als harrats. Deze lavavelden, zoals Harrat Khaybar en Harrat Rahat, bieden een uniek en soms buitenaards landschap van zwarte basaltstenen en oude vulkanische kegels.
5. Oases en wadi’s
Te midden van de woestijnen bevinden zich vruchtbare oases, zoals Al-Ahsa in het oosten, een UNESCO-werelderfgoed en onze favoriet van het noorden, Wadi Disah. Deze oases zijn historisch belangrijk als rustpunten voor karavanen en voor landbouw.
6. Stadslandschappen
Moderne steden zoals Riyad, Jeddah en de toekomstige stad NEOM voegen een futuristisch tintje toe aan het landschap van Saoedi-Arabië, met wolkenkrabbers, moderne infrastructuur en culturele monumenten.
Conclusie
Saoedi-Arabië is een land van contrasten dat niet alleen bekend staat om zijn religieuze en economische betekenis, maar ook om zijn diverse landschappen en unieke cultuur. Hoewel het vaak wordt gezien als een uitgestrekte woestijn, biedt Saoedi-Arabië veel meer: van de uitgestrekte zandduinen van de Rub al-Khali tot de groene bergen van het Asir-gebergte, en van bruisende moderne steden tot traditionele oases.
De culturele dynamiek van het land wordt gevormd door een mix van tradities en moderniteit, waarin gastvrijheid diep geworteld is in de islamitische waarden. Tegelijkertijd laat de samenleving een complexe balans zien tussen traditionele genderrollen en respect binnen familiestructuren.
Economisch gezien heeft Saoedi-Arabië een opmerkelijke transformatie doorgemaakt, van een handelssamenleving naar een oliegedreven economie. De recente hervormingen onder Vision 2030 tonen een ambitieus streven naar diversificatie en duurzaamheid.
Deze veelzijdigheid en de nuances die in onze persoonlijke ervaringen naar voren komen, laten zien dat Saoedi-Arabië veel meer is dan een “grote zandbak”. Het is een land met een rijke geschiedenis, een gastvrije bevolking, en een toekomst die gericht is op groei en modernisering.
Leuk deze site te hebben gevonden. Veel van de routes in mijn Landcruiser gereden.
Je hebt aardig wat gemist in Jordanie, waar ik 15 jaar heb gewoond maar je kan niet alles hebben.
Henk